معامله املاک مختلف معمولا با سند املاک انجام می شود و شما در مقابل پولی که برای خرید ملک پرداخت می کنید، سند آن را بنام خود دریافت خواهید کرد. اما سند انواع و اقسام مختلفی دارد که با هم تفاوتهای زیادی دارند. در این مقاله با انواع سند ملکی و تفاوتهای آنها آشنا خواهیم شد تا زین پس هنگام خرید ملک، با شنیدن نوع سند، اطلاعات کاملی درباره آن داشته باشیم و معامله ای موفق را تجربه کنیم و بدلیل ناآگاهی دچار ضرر و زیان و مشکلات بعد از آن نشویم.

سند تک برگ

بهترین و معتبر ترین سندی که می توانید از یک ملک داشته باشید سند تک برگ است. سند تک برگ در حقیقت سندی است که بصورت کامپیوتری در سیستم یکپارچه سبت اسناد و املاک کشور سبت گردیده است و آخرین و امروزی ترین نوع سند در کشور است. سندهای قدیمی املاک معمولاً به صورت دفترچه‌ای بودند و یا از چند برگ تشکیل شده بودند. سند تک برگ نوع جدیدتر و یا به تعبیری سند امروزی است که از سوی مراجع رسمی در نظام اسناد کشور مورد طراحی و تأیید قرار گرفته است. مزیت این سند در درجه‌ی اول اصالت و در درجه‌ی دوم خوانا بودن و شفاف بودن آن است. همچنین تک برگ بودن آن سبب نگه‌داری آسان‌تر آن نسبت به سندهای قدیمی‌تر شده است. ضمنا در این نوع سند، صرفا کاغذ سند مهم نیست و در صورت مفقود شدن، اطلاعات ثبت شده در سیستم موجود بوده و قابلیت پرینت مجدد دارد که البته دردسترهای خاص خودش را هم خواهد داشت ...

سند منگوله‌دار

سند منگوله‌دار همان طور که از نام جالبش هم پیدا است، سندی است که یک منگوله دارد! در واقع سندهای منگوله‌دار همان سندهای دفترچه ای هستند که با یک نخ و یک تکه سرب پلمپ شده‌اند. این پلمپ توسط اداره‌ی ثبت اسناد بر روی سند ایجاد شده که صحت آن را تأیید می‌کند و آن را به یک سند ملکی قابل اطمینان بدل می‌سازد. مالکیت در این گونه از سندها قطعی است و هیچ شک و شبهه‌ای در مسائل حقوقی آن وجود ندارد.

سند قولنامه ای

قولنامه کاغذ نوشته ای است با توافق طرفین معامله ، مثلا خریدار ویلا با فروشنده ویلا در شمال توسط یک مشاور املاک نوشته یا اصطلاحا عقد می گردد و طرفین و شاهدین آن را امضا می کنند. قولنامه در محاکم دارای اعتبار است مگر اینکه برای همان ملک، سند معتبرتری مثل سند تک برگ ارائه شود که در اینصورت فروشنده که بصورت قولنامه ای معامله کرده است تخلف نموده و مورد پیگرد قرار می گیرد و سند اصلی ملاک تعیین مالکیت خواهد بود. تعداد زیادی از ویلاها در شمال به دلیل موقعیت خوب و مناسب جغرافیایی و قیمت منصفانه و قابل قبول برای خریدار ویلا هنوز سند ندارند و به صورت قولنامه ای در بنگاه معاملات ملکی معامله می شوند.

سند شورائی

در حقیقت همان سند قولنامه ای است اما بدلیل نظارت و امضای شورای محل، اعتبار قانونی بیشتری پیدا می کند. سند شورایی سندی است که بعد از توافق و عقد قرارداد و قولنامه در کاغذ عادی در بنگاه مربوطه به تائید و مهر و امضای شورای محلی که ملک در آن واقع و معامله صورت گرفته است رسیده و به این ترتیب، اعتبار و ارزش بالایی پیدا می کند و در صورت بوجود آمدن مشکل در محاکم قضایی ارزش و اعبار بالایی خواهد داشت.

سند ملکی بنچاق

در زمان‌های گذشته که نظام مدیریتی ثبت اسناد همانند الان به صورت یکپارچه و الکترونیک نبود، مردم برای توافق بین خودشان قراردادهایی را می‌نوشتند. سپس برای تأیید صحتشان، آن‌ها را نزد علما و افراد سرشناس که در بین مردم چهره‌ی موجه و مقبولی داشتند، می‌بردند. این سندها وقتی به مهر و امضای این اشخاص می‌رسید، نزد همگان قابل قبول بود. به این نوع سندهای ملکی، اسناد بنچاق می‌گویند که البته امروزه مانند سابق دیگر رواج ندارند، اما کماکان اعتبار آن‌ها پس از تأیید صحت آن‌ها نزد مراجع قانونی پذیرفته است. در حقیقت همان سند قولنامه ای امروزی است که از قدیم وجود داشته است.

سند ملکی مشاع

واژه‌ی مشاع در اصل به معنای شریک بودن است و برای سند در زمانی استفاده می‌شود که یک ملک چند مالک داشته باشد. سند مشاع به سند ملکی گفته می‌شود که بین چند شریک تقسیم شده است. واژه‌ی مشاع از اشاعه می‌آید که بدان معنا است که هر قسمت از آن ملک متعلق به تمام شرکا است. در واقع ملک مشاع ملکی است که همه‌ی مالکان در تمام آن با هم شریک هستند. از این جهت مسائل حقوقی فرآیند فروش یا خرید خانه مشاع کمی پیچیده‌تر از سندهای غیرمشاع است.

سند اوقافی

اسناد اوقافی اسنادی هستند که توسط مالکان در زمان گذشته و حال و آینده وقف امور خیر و تحویل و به نام اداره اوقاف گردیده و اداره اوقاف مودی و متصدی امور اینگونه اسناد و املاک می باشد. در حقیقت مالک اصلی اداره اوقاف است، اگر چه ملکی در مثلا زمین مربوطه ساخته شده باشد. اداره اوقاف هر زمان اراده کند می تواند بصورت قانونی از ملک خلع ید نماید.

سند ملکی شش دانگ

به سندی که به صورت کامل به یک شخص تعلق داشته باشد، سند شش دانگ گفته می‌شود. در حقیقت ششدانگ یک اصطلاح است که می تواند برای انواع سند مثل تک برگ یا دفترچه ای و منگوله دار بکار برده شود و نشاندهنده این است که مالک کل ملک یک نفر است. اگر دونفر مالک باشند معمولا هرکدام 3 دانگ را در اختیار خواهند داشت که در سند قید می شود. این نوع سند یکی از انواع معتبر در بین اسناد ملکی است. کلمه‌ی شش دانگ به معنای شش جهت است و منظور از شش دانگ؛ شش جهت شمال، جنوب، شرق، غرب، بالا و پایین است. کلمه‌های بالا و پایین به فضاهای بالا و زیرزمین دلالت دارد که نشان از مالکیت تام صاحب سند نسبت به ملک مربوطه دارد.

سند ملکی عرصه و اعیان

نام این سند برای متقاضیان خرید خانه در تهران و یا خرید خانه در شهرهای بزرگ آشناست. چرا که در این شهرها بیشتر منازل مسکونی از نوع واحدهای آپارتمانی هستند که عرصه و اعیان دارند. آپارتمان‌ها در زمینی به مساحت معین ساخته می‌شوند؛ سند عرصه، سند ملکی مربوط به زمینی است که آپارتمان در آن بنا می‌شود و سند اعیان مربوط به سند ملکی واحدهایی است که بر روی آن زمین ساخته می‌شوند.

سند ملکی تفکیکی

همان‌طور که از کلمه‌ی تفکیک هم پیدا است این سند معمولاً بر ملکی دلالت دارد که بین چند نفر تقسیم شده است و قسمت‌های تقسیم شده هرکدام در قالب یک سند از هم تفکیک شده‌اند. سندهای تفکیک شده مربوط به املاکی هستند که چند نفر در مالکیت آن با هم شراکت دارند و این سندها مسائل حقوقی مربوط به خود را دارند.

سند ملکی وکالتی

سند وکالتی به سندی می‌گویند که به نام شخص یا اشخاص دیگری به عنوان وکیل فروشنده‌ی اصلی تنظیم شده باشد. گاهی اوقات ممکن است به هر دلیلی از جمله بیماری، فوت و… یک یا چند نفر از سوی یک نفر وکالت داشته باشند. در این صورت باید وکالت آن‌ها به صورت رسمی و محضری ثبت شده باشد تا برای دیگران نیز از اعتبار لازم برخوردار باشد.

سند ملکی رهنی

بسیار پیش می‌آید که خریداران بخواهند در هنگام خرید خانه از وام و تسهیلات بانکی استفاده کنند. در این حالت سند برای مدتی که قرار است وام پرداخت شود، در رهن بانک نگه داشته می‌شود و این مسئله در خود سند هم قید می‌گردد. منظور از رهن سند در نزد بانک، گرو ماندن آن نیست؛ بلکه صرفاً در خود سند قید می‌گردد که این سند تا تاریخ معین در رهن بانک است. آنگاه سند به خریدار تحویل داده می‌شود. اگر وام گیرنده نتواند در موعد مقرر وام خود را پرداخت کند بانکی که سند در رهن آن است، حق دارد که ملک را تصاحب کند.